Në Ditën e Evropës, vëmendja nuk përqendrohet vetëm te historia e bashkëpunimit ndërmjet shteteve evropiane, por edhe te mënyra se si Bashkimi Evropian po transformon modelin e tij ekonomik dhe energjetik përballë krizës klimatike.
Një nga zhvillimet më të rëndësishme të viteve të fundit është përshpejtimi i tranzicionit drejt energjisë së rinovueshme. Të dhënat më të fundit tregojnë se gjatë vitit 2025, energjia e prodhuar nga era dhe dielli arriti një rekord historik, duke siguruar rreth 30% të energjisë elektrike të Bashkimit Evropian. Për herë të parë, këto dy burime të pastra të energjisë tejkaluan prodhimin e energjisë nga lëndët fosile, të cilat përbënin 29% të miksit energjetik evropian.
Ky zhvillim konsiderohet një moment historik për politikën energjetike evropiane. Sipas analizave të organizatës Ember, rritja e kapaciteteve të energjisë diellore dhe asaj të erës po e zvogëlon gradualisht varësinë e Evropës nga qymyri, nafta dhe gazi, duke kontribuar në uljen e emetimeve të gazeve serrë dhe forcimin e sigurisë energjetike.
Energjia diellore ishte ndër sektorët me rritjen më të shpejtë gjatë vitit 2025, duke arritur të prodhojë 13% të energjisë elektrike të BE-së dhe duke tejkaluar për herë të parë edhe qymyrin si burim energjie. Ndërkohë, energjia e erës vazhdoi të mbetet një nga shtyllat kryesore të sistemit energjetik evropian.
Përtej aspektit klimatik, tranzicioni i gjelbër po shihet gjithnjë e më shumë si një çështje e sigurisë ekonomike dhe gjeopolitike. Lufta në Ukrainë dhe krizat e furnizimit me gaz kanë nxjerrë në pah rrezikun e varësisë nga importet e lëndëve fosile. Për këtë arsye, investimet në energjinë e rinovueshme po konsiderohen një mënyrë për të rritur pavarësinë energjetike të Evropës dhe për të stabilizuar kostot afatgjata të energjisë.
Megjithatë, sfidat mbeten të shumta. Integrimi i sasive gjithnjë e më të mëdha të energjisë së rinovueshme kërkon investime në rrjetet elektrike, sistemet e ruajtjes së energjisë dhe teknologjitë e menaxhimit të kërkesës. Ekspertët theksojnë se zhvillimi i baterive të mëdha dhe modernizimi i infrastrukturës energjetike do të jenë vendimtare për fazën e ardhshme të tranzicionit evropian.
Në këtë Ditë të Evropës, rekordi i vitit 2025 shërben si një tregues i qartë se tranzicioni i gjelbër nuk është më një objektiv i largët politik. Ai po ndodh tashmë. Evropa po hyn në një epokë ku energjia e prodhuar nga dielli dhe era po zëvendëson gradualisht lëndët fosile, duke e orientuar kontinentin drejt një ekonomie më të pastër, më të qëndrueshme dhe më rezistente ndaj krizave të së ardhmes.
Ky artikull është prodhuar me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian në kuadër të projektit SMS Facility – Mbështetje për Mediat e Vogla në Ballkanin Perëndimor, i zbatuar nga Kosovo Glocal / Kosovo 2.0. Përmbajtja është përgjegjësi vetëm e autorit dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet, opinionet ose vlerat e Bashkimit Evropian apo të Kosovo Glocal / Kosovo 2.0.
